مبارزه فرهنگی

فردید نامه"روزگار'>روزگار بشر امروز روزگار "تیره هوری" است" – قسمت دومادامه جلسه 19/5/1359"حالا برویم سر کلمه تاریخ. این "تاریخ" رساست، رساتر از... من با کلمات خودمان شروع می کنم، از جمله کلمه "تاریخ"، کلمه "تاریخ" تو فرهنگ ها هم گفته اند ریشه اش برمی گردد بعضی گفته اند به وا... "وَرَخِ"، بعضی گفته اند به "اَرَخِ"، برحسب زبان قدیم قبائل عرب. اما این "ورخ" و "ارخ" بنده می گویم که این لفظ با لاتینی، با فارسی، با سنسکریت، با یونانی، اشتراک دارد. همین "تأریخ"، "تأریخ"، یعنی "تحدید وقت"، تو کتاب ها هم نوشته...

گویا برنامه "این سو و آن سوی زمان" در زمان پخش ، از اقبال قابل توجه مخاطبان تلویزیون برخوردار بوده است. صدرالدین الهی می نویسد:" در اندکزمانی برنامه آنچنان گل کرد که گل سرسبد برنامههای تلویزیونی شد."(1) مجری برنامه یعنی علیرضا میبدی می گوید:" : این یکی از برنامه های با درجه بالای تلویزیون بود. یکی دیگر سریال خانه بدوش آقای کاردان بود این سریال و برنامه ما از نظر تعداد بیننده متعادل بودند. هیچکس تا قبل از آن چنین چیزی ندیده بود! این یک برنامه عجیب بود با یک دسته مردمی در حال جنگ فلسفی سنگین که دیدگاههای مختلفی نسبت به آینده ارائه می کرد. این خیلی برای مردم جالب بود"(2) و احسان نراقی هم می گوید:"... شنبه شبها به مدت یک ساعت اجرا میشد. فرح میگفت من بهعمد ولیعهد را میآوردم که این حرفها را راجعبه...

در همان زمان پخش این برنامه از تلویزیون، متن یک قسمت از آن در سه شماره روزنامه رستاخیز (22 ، 29 و 30 آبان 1356) بچاپ رسید. شرکت کنندگان در این مباحثه که در تاریخ 7 آبان همان سال با اجرای علیرضا میبدی از تلویزیون پخش شده بود عبارت بودند از احمد فردید ، احسان نراقی و کیومرث منشی زاده. موضوع بحث هم "شرق و غرب" اعلام شده بود. این متن با مقدمه ای از "ناصر رنجبین" همراه بود که در آن، متن مزبور چکیده ای از آنچه شرکت کنندگان در این برنامه گفته اند بعلاوه نقدهائی از طرف روزنامه رستاخیز معرفی شده است. این متن اکنون در وبلاگ "متن فردید" (7/8/95) قابل مطالعه است. اخیرا نیز متنی به کوشش آقای محمدعلی بیگی در روزنامه فرهیختگان 27/5/1399 منتشر شده است که نگارنده در ابتدا گمان میکرد مربوط به متن قسمت دیگری ا...

صدر الدین الهی مدعی است که جلسات "اینسو و آن سوی زمان" بصورت زنده از تلویزیون پخش می شده (1) در عین حال دیگرانی مطالبی را مطرح می کنند که حاکی از این است که برنامه ها ضبط و سپس پخش می شده است(2). اطلاعات مندرج در مجله تماشا علاوه بر عنوان برنامه و ساعت پخش و نام مجری و تهیه کننده، بعضا شامل موضوع بحث، نام شرکت کنندگان و خلاصه ای از مطالب بیان شده در جلسات هم می شده است. این اطلاعات نشان می دهد که در بعضی موارد افراد اعلام شده برای شرکت در جلسه عملا تغییر کرده و در شماره بعد به نام افراد دیگری اشاره شده است. مطابق فهرست برنامه های شبکه دوم تلویزیون در صفحه 31 شماره 334 شنبه 23 مهر 1356 مجله تماشا، اولین جلسه این برنامه باید در روز شنبه 23 مهر 56 از ساعت 40/19 تا 35/20 از شبکه دوم تلویزیون مل...

معلوم است که در این موضع بخصوص (1) فردید با ذکر این ابیات یعنی "عجز از ادراک ماهیات عمو......" مرحوم دکتر محمود عنایت(2) را مخاطب قرا داده است، چرا که در مقدمه ای که برای این تحریر، خودِ فردید نوشته است به نوشته ای از محمود عنایت در همان ایام و روزنامه همان روزنامه رستاخیز و امریه وی یعنی "تئوری موقوف" اشاره کرده است(3). البته استاد فقید دکتر سیداحمد فردید در مواضع دیگری، دیگرانی هم مخاطب این ابیات دانسته است منجمله نگارنده به یاد می آورد که در سخنانی "کانت" را مخاطب این ابیات دانسته با این تذکر که اگر "پوپر" را مخاطب بدانیم بجای "عجز از ادراک ماهیت عمو..."، باید گفت عجز از ادراک ماهیت الاغ/ حالت عامه بود مطلق ملاغ"!(4)بطور کلی می توان انتظار داشت هر کجا در سخنان مرحوم فردید بحث "عام" و "خاص...

در یکی از جلسات سلسله سخنرانی های استاد فقید دکتر سید احمد فردید در دانشکده حقوق دانشگاه تهران ایشان به بیان توضیحاتی در باب اصطلاحات "امت"، ملت و ملل" و "جامعه" پرداخته است. تحریر سخنان استاد در این جلسه منتج به متنی شد که بنظر نگارنده - بالاخص پاراگراف های ابتدائی آن - برای مطالعه کننده ای که سخنان استاد را از نوار نمی شنود احتمالا نمیتواند چنان که باید مفید افتد و شیوه مرسوم در این وبلاگ از قبیل علامت گذاری های خاص و توضیح حذف ها و اضافات در خود متن نیز...

"حالا دو تا کلمه در غربی هست که حتی جامعه شناسان غربی هم از آن سخن گفته اند. در جامعه شناسی باصطلاح معمولی ما با ترجمه های شکسته بسته به زبان فارسی از دورکم یهودی، گورویچ یهودی و دیگران مساله فرق بالذات این دو کلمه تفصیل داده نشده که اینهم در اثر نحل زدگی است. در فرانسه یکیش را می گویند la Communauté دیگریش را می گویند la Société . لا سوسیته یعنی جامعه، سوسیولوژی یعنی جامعه شناسی. اما لا کمونیته ترجمه نشده، بعضی ها گفته اند "جامعه معنوی"، همچه حرفی نیست،...

"حالا بیائیم در باب کمونیته، گفتم این لغت سنسکریت است. "اومه" به سنسکریت می شود امت. کلمه کمونیته ریشه دیگری هم دارد که لاتینی است به یونانی هم کلمه ای دارد که "کومینوس"(؟) می گویند. معمولا کمونیته را ترجمه می کنیم به "اشتراک" دیگر، کمونیسم را هم ترجمه کرده ایم به مذهب اشتراکی دیگر، درست است؟ کمونیته به این معنی که مارکسیسم ازش دفاع می کند امت نیست... امت هست اما این امت کفر و زندقه است نه امت اسلام....

"کل هست، ولی کل یکی کل کفر است، درمقابل کفر دیگری که کثرت کفر است. توتالیتاریسم و مارکسیسم می گوید کل، کدام کل؟: کل شیطان است. پلورالیسم می گوید این کل برود، کثرت شیطان بیاید، کثرت شیطان هم باطنا می خواهد که همچنان بشر را درتفرقه باقی بدارد و رجوع آن هم باز به کل شیطانی در شیطانی است، حالا دست بالا می گیرند. "هولوس"، به یونانی یعنی کل، کلمات متعددی دارد، سروه به سنسکریت، اهر(؟)، "هر"(؟) پارسی، اهرویس(؟)، اهلای(1) به پهلوی، تا "اسلام" همه اش به معنی کل است....

"حالا این بحث هائی که دیدید - گفتم، باز هم تکرار می کنم - قردی گرانه و تحت تاثیر پلورالیسم است که فعلا بیشتر از همه یهودی های اطریش با سابقه نومینالیسم، اشتراک معنوی وجود در یک امر واحد را انکار می کنند و می روند به اشتراک لفظی و از جمله این یهودی منحوس منکر زده آخر زمان، "پوپر" است. این پوپر یکی از الاغ های دجال فاقد ذکر و فکر آخر زمان است که کشید شده در مملکت ما. بی جهت نیست که به نام "جامعه باز"، پوپر را اینطور تبلیغ کردند چون همه چیز درش هست، انقلاب به...

"بسم الله الرحمن الرحیم، "ان هذه امتکم امة واحده و انا ربکم فاعبدون"، "این خود امت واحده شماست... این خود امت شماست، امت واحده شما، و من هم پروردگار شمایم پس پرستش کنید مرا" سوره مبارکه انبیاء آیه مبارکه 92 می خواهم که اجمالا در باب فرق میان امت واحده و ملت و ملل توضیحاتی بدهم و ضمنا ارتباط می دهم مطلب را به هفته وحدت به اصطلاح. معلوم است برای بنده هفته وحدت بین ملل اسلام رو به یک اصل همواره بیشتر رجوع پیدا می کند و باید هم انشاءالله حوالت تاریخی چنین آمده...

تا آنجا که من متوجه شده ام آقای دکتر علیرضا میرسپاسی استاد جامعه شناسی و مطالعات خاورمیانه و رئیس مرکز ایرانشناسی دانشگاه نیویورک، طی یک روند چندین ساله به تدریج به اهمیت استاد فقید دکتر سیداحمد فردید در تاریخ معاصر ایران واقف شده است. بدیهی است که اهمیت فردید در نظر ایشان تفاوت اساسی دارد با اهمیت فردید در نظر کسی همچون مرحوم استاد سیدعباس معارف که در جستجوی پاسخ این پرسش بود که آیا فردید متفکری مابعد هیدگر است یا ماوراء هیدگر؟ پرسش میرسپاسی طبعا پرسشی...

"دیدید که من در طرح مسائل می روم تا فیها خالدون فلسفه غرب از طرف دیگر با اسلام مقایسه می کنم و بنا براین شما ببینید من همیشه حرفهایم نظر عام و شامل است که غیر از کلی گفتن و جزئی گفتن است. نظر عام و ...

در مواردی که استاد در وسط جمله مطلب را عوض و یا تصحیح نموده: ...در مواردی که کلمه یا جمله ای برای نگارنده مفهوم نشده: [...] و [......]در مواردی که در تحریر دقیق کلمه ای تردید وجود داشته: (؟)داخل {} اض...

در مواردی که استاد در وسط جمله مطلب را عوض و یا تصحیح نموده: ...در مواردی که کلمه یا جمله ای برای نگارنده مفهوم نشده: [...] و [......]در مواردی که در تحریر دقیق کلمه ای تردید وجود داشته: (؟)داخل {} اض...

پیدا نکردم که این عبارت استاد فقید دکتر سیداحمد فردید در باره خودش را کجا دیده ام:"لرزی که توی حرف های من هست بی سابقه است". آدم را به یاد "ترس و لرز" کیرکه گور می اندازد و تعبیر "ترس آگاهی" و "خوف اج...

آنچه که باعث شد نگارنده دوباره به صرافت نوشتن در باب این فرهنگها بیافتد در وهله اول مطالبی بود که آقای دکتر منوچهر آشتیانی در گفتگوئی با عنوان "ناکام موفق" در روزنامه اعتماد 24/5/97 در پاسخ به سوال: "...

در وهله دوم انگیزه نگارنده مطالب بعضا تاثر آوری است که در سخنان استاد فقید دکتر سیداحمد فردید هر از چندی تکرار شده است و این سوال را به ذهن می آورد که ماجرای این فرهنگ ها چه بوده و سرانجام آنها چه شده...

"به همت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و با حضور جمعی از متفکران و استادان دانشگاهها سمیناری با عنوان "کنکاش در اندیشه های جلال آل احمد" از 19  تا 21 اسفند 1369 در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برپا شد طی سه روز برپائی این سمینار سخنرانیهائی درباره زندگی و آثار آل احمد ایراد شد. دکتر حداد عادل :"اندیشه جلال در گذر زمان". قاسم صافی : "حق طلبی و ح...

استاد فقید دکتر سید احمد فردید در آخرین سخنرانی خود در باب "فلسفه اسلام" نیز سخن گفته و موضع خود را تصریح کرده و کمی تفصیل داده است. نگارنده قبلا این مطالب را تحت عنوان "ملاصدرا و ابن سینا در آخرین سخنرانی فردید" در تاریخ 27/8/88 در همین وبلاگ درج نموده است.از آنجا که در این سخنان استاد طاهرا ناهماهنگی هائی با دیگر سخنانی که در باب فلسفه در دوره اسلامی از ای...