ماجرای "این سو و آن سوی زمان" - قسمت دوم

صدر الدین الهی مدعی است که جلسات "اینسو و آن سوی 1" بصورت زنده از تلویزیون پخش می شده (1) در عین حال دیگرانی مطالبی را مطرح می کنند که حاکی از این است که برنامه ها ضبط و سپس پخش می شده است(2). اطلاعات مندرج در مجله تماشا علاوه بر عنوان برنامه و ساعت پخش و نام مجری و تهیه کننده، بعضا شامل موضوع بحث، نام شرکت کنندگان و خلاصه ای از مطالب بیان شده در جلسات هم می شده است. این اطلاعات نشان می دهد که در بعضی موارد افراد اعلام شده برای شرکت در جلسه عملا تغییر کرده و در شماره بعد به نام افراد دیگری اشاره شده است.

مطابق فهرست برنامه های شبکه دوم تلویزیون در صفحه 31 شماره 334 شنبه 23 مهر 1356 مجله تماشا، اولین جلسه این برنامه باید در روز شنبه 23 مهر 56 از ساعت 40/19 تا 35/20 از شبکه دوم تلویزیون ملی ایران با مجری گری علیرضا میبدی و با شرکت آقایان دکتر احسان نراقی، سعید فاطمی، کیومرث منشی زاده پخش شده باشد. همانجاموضوع بحث هم "شرق و غرب عنوان شده است. آخرین جلسه این برنامه هم طبق مندرجات صفحه 31 شماره 380 شنبه 18 شهریور 1357 مجله مذکور ساعت 15/21 تا 15/22 شنبه 18 شهریور 1357 می باید پخش شده باشد و پس از آن اثری از پخش این برنامه در فهرست برنامه های شبکه دوم دیده نمی شود. در نتیجه می توان گفت این برنامه حدود یکسال هر هفته روزهای شنبه از تلویزیون پخش می شده که البته در این میان بدلایل مختلف تعطیلی هائی نیز داشته است. لذا در مجموع طبق مستندات موجود طی حدود یکسال 43 1 از این برنامه باید پخش شده باشد(3). بررسی اطلاعات مندرج در مجله تماشا نام همه شرکت کنندگان در 22 جلسه از 43 جلسه برگزار شده را در اختیار قرار می دهد. در مورد 4 جلسه دیگر نیز به ذکر نام تعدادی از شرکت کنندگان و در مورد بقیه به ذکر "تعدادی از صاحبنظران" و امثالهم اکتفا گردیده است. در مورد 5 جلسه هم شرکت کنندگان بطورکلی معرفی شده اند مثلا "دست اندرکاران تدوین "دائرة المعارفی 20 جلدی در مورد زن و حقوقش در اسلام و ادیان قبل از آن"(4) در دانشگاه تهران و در مورد 12 جلسه (عمدتا جلسه های تیر و مرداد و شهریور 57) مجله هیچ اطلاعی از شرکت کنندگان در جلسه بدست نمی دهد.

از 22 جلسه ای که نام همه شر کت کنندگان آن در دسترس است استاد فقید دکتر سیداحمد فردید تنها در 6 جلسه به شرح ذیل شرکت داشته است(5):

1 – برنامه شنبه 7 آبان 1356(موضوع بحث:"شرق و غرب"): احسان نراقی - احمد فردید - کیومرث منشی زاده

2 - برنامه شنبه 28 آبان 1356(موضوع بحث:"شرق و غرب"): احمد فردید – احسان نراقی – صدرالدین الهی – امیر طاهری

3 – برنامه شنبه 29 بهمن 1356(موضوع بحث: "شعر کهنه، شعر نو"): احمد فردید - شکوه الدین محلاتی - کیومرث منشی زاده - فرخ تمیمی

4 – برنامه شنبه 6 اسفند 1356(موضوع بحث: "شعر کهنه، شعر نو"): احمد فردید - شکوه الدین محلاتی – کیومرث منشی زاده – فرخ تمیمی

5 – برنامه شنبه 19 فروردین 1357(موضوع بحث:"دموکراسی غربی"): احمد فردید - امیر طاهری

6 - برنامه شنبه 30 اردیبهشت 1357(موضوع بحث:"فقر معنا): احمد فردید - جمشید نبوی - بدیع زاده - علی اکبر کسمائی

البته حضور فردید در جلساتی را که از شرکت کنندگان آن اطلاعی در دست نیست نمی توان منتفی دانست نگارنده خود جلسه ای در موضوع"شعر کهنه، شعر نو" را بیاد می آورد که فردید و رکن الدین همایونفرخ و نصرت رحمانی به بحث می پرداختند. (5)

عجیب این است که علیرضا میبدی مجری همیشگی این برنامه در مصاحبه با علیرضا میرسپاسی مدعی شده : :"من یک برنامه داشتم "این سو و آنسوی زمان"....حدود 75 ساعت برنامه تهیه شد که در 52 ساعت آن آقای فردید حضور داشت."(6)

حالا میبدی چطور حساب کرده نمی توانم حدسی بزنم. شاید این توهم از آنجا برای میبدی حاصل شده که اکنون با گذشت نزدیک به پنجاه سال از آن قضیه، این حضور فردید در این جلسات است که بسیار پر رنگ تر از حضور دیگران مطرح می شود.

1 – "یادداشتهای بی تاریخ" کیهان لندن 12 دی 1400

2 – امیر طاهری می نویسد پس از ضبط یکی از برنامه ها فردید تقاضای سانسور یک قسمت از سخنانش را داشته است (" إيران تفاصيل الصراع بين مدرستين للتفكير"، الشرق الأوسط 3 مارس 2006) و علیرضا میبدی می گوید یک وقت ، کسی که مسئول بازنگری در تلویزیون بود میخواست یک قسمت را قبل از پخش ببیند ( مصاحبه علی میرسپاسی با میبدی در Iran’s Troubled Modernity )

3 – طی این مدت این برنامه یک بار در تعطیلات عید 1357 (شنبه 5 فروردین) و سه جلسه بعلت پخش مستقیم جام جهانی فوتبال 1978 (13 و 20 و 27 خرداد 1357) و یک بار هم در شنبه 4 شهریور 1357 پخش نشده است.

4 – مجله تماشا 8 بهمن 1356

5 – مثلا در صفحه 35 مجله تماشا 23 اردیبهشت 1357 اعلام شده "در برنامه این هفته اینسو و آنسوی زمان، بحث پیرامون فقر معنا دنبال خواهد شد و دکتر فردید، دکتر تیرانداز و تنی چند از دست اندرکاران تفکر، دلائل این فقر را از جنبه های تاریخی و اجتماعی بررسی می کنند." در حالیکه در صفحه 31 همین مجله 30 اردیبهشت 1357 شرکت کنندگان در جلسه قبلی (23 اردیبهشت) "حسن شهباز" و "ضیاءالدین سجادی" معرفی شده اند.

5 – احتمالا یکی از جلسات 13 یا 20 اسفند 56 و یا هر دوی این حلسات بوده که به بحث "شعر کهنه – شعر نو" اختصاص ولی از شرکت کنندگان در جلسه اطلاعی داده نشده است.

6 – مصاحبه میرسپاسی با میبدی در Iran’s Troubled Modernity