ورود به "نیست انگاری"

می دانیم که استاد فقید دکتر سید احمد فردید در سمینار "بررسی تحلیلی پدیده صهیونیسم" در دانشکده حقوق دانشگاه تهران وقتی که به عنوان آخرین سخنران دعوت شد ابتدا از برگزارکنندگان سمینار خواست پایان سمینار را اعلام کنند و سپس سخنرانی خود را آغاز نمود! مطالب مطرح شده در آن سخنرانی تا آنجا جلب توجه نمود که از ایشان دعوت شد سخنرانی هایش را در روزهای سه شنبه هر هفته در همان دانشکده حقوق ادامه دهد که این برنامه چند ماه به طول انجامید.

مرحوم محمد مددپور یادداشتهای خود از این جلسات را با عنوان "یادداشتهای کوتاه درباره اصطلاحات و متفکران" در صفحات 411 تا 446 کتاب "دیدار فرهی و فتوحات آخرالزمان" آورده با این توضیح که :"این یادداشتها مجموعه ای از عبارات و اشاراتی است که مرحوم استاد در سخنرانیهای سال 1365 طرح کرده بودند. و از آنجا که در بسیاری از موارد بریدگی در میان برخی عبارات وجود داشته است بازنویسی شده. اساسا تقریرات و خطابه های حکمی استاد کلا به جهت غلبه حضور و استفاضه ضمن کلام از سوی حضرت حق فاقد نظم متعارف نثرنویسان معاصر است..." از نظر نگارنده توضیحات مرحوم مددپور بی ربط است چرا که واضح است گفته ها و شفاهیات – چه تحت غلبه حضور و استفاضه ضمن کلام از سوی حضرت حق باشد یا خیر - هیچگاه نظمِ نثر را نمی تواند داشته باشد مگر اینکه مطالب از روی نوشته خوانده شود و لذا همواره کسانی که می خواهند سخنانی – و همچنین مصاحبه ای – را از نوار شنیده و روی کاغذ بیاورند نهایتا از بازنویسی مطالب ناچارند اما در مورد فردید، امثال نگارنده چون با سطح و عمق مطالب تماس ندارند در بازنویسی دچار مشکل بیشتری می شوند و اگر توجه نداشته باشند احتمال مغلوط شدن مسائل بیشتر مطرح می شود.

از جمله مطالبی که در یادداشتهای مددپور بچشم می خورد عباراتی است حدود سه چهارم صفحه در باب "نیست انگاری, و نیهیلیسم و نیچه" در صفحه 439 که نگارنده اخیرا به سخنانی از استاد در حدود نیم ساعت در این باب که یادداشت های مددپور از آن برآمده برخورده است که در این جا مقدمه استاد برای ورود به مبحث موردنظر یعنی "نیست انگاری," نقل می گردد که با وجود اینکه چند جمله بیشتر نیست خود واجد مطالب اساسی است:

"بسم الله الرحمان الرحیم. من مطالبی را که مطرح کرده ام همواره خب به اعتباری ناقص باقی مانده است، چون "دور" را برایتان مطرح کردم، دور زندآگاهانه اجمال است، تفصیل است، دو دفعه همینطور {تفصیل است، اجمال است}، دور می شود. از مسائلی که امروز وارد نمی شوم و باید در زمینه اش اگر شد یک جلسه اختصاص بدهم مساله اسفار چهارگانه است. سفرهای چهارگانه که آن را هم می شود تویش "دور" در آورد. سفرهای چهارگانه فلسفی صدرالدین شیرازی از یک سو و سفرهای چهارگانه عارفانه بیشتر، و نه فلسفی عبدالرزاق کاشانی از طرف دیگر، این را برای وقت دیگر می گذارم چون من باید یک قدری در باب فرق عبدالرزاق کاشانی و همچنین تا محی الدین عربی از یک سو و صدرالدین شیرازی از طرف دیگر یک قدری توضیح کنم بدون اینکه از حالا بگویم... موضع له و علیه فعلا بخواهم بگیرم...{یا} بطور کلی گرفته باشم. از مطالبی که من بارها... در تمام سخنان من سالها بوده تعبیر نیهیلیسم است که تحت معنی لغت نیهیلیسم - کلمه به فرانسه می گویم - ...و این را من سالهاست تعبیر کردم به "نیست انگاری," و این نیست انگاری, هم خب دیگر سروکله اش توی مطبوعات هم درآمده. در اینکه عصر حاضر ما در چه وضعی هستیم... بالاخره در نیست انگاری, هستیم، نمی شود گفت نیست انگاری, {رفت}، نیست انگاری, وقتی خواهد رفت که انقلاب حقیقی مهدی موعود تحقق پیدا کند و همه کره ارض از این مرحله "نیست انگاری," بگذرد." (14/5/65)

مطالب تقریبا عینا تحریر گردیده است البته بجز اضافاتی در داخل گیومه که بنا برسلیقه نگارنده برای درک راحت تر مطلب اضافه شده و سه نقطه هائی که به مفهوم ناتمام ماندن جمله و یا تغییر مطلب از طرف استاد است. به هر صورت از نظر نگارنده مطالب بدون بازنویسی هم مفهوم است و البته اگر کسی پیدا شود که بتواند ضمن حفظ سبک سخن گفتن استاد و بدون اینکه مطلب را بعضا ضایع کند به بازنویسی و تبدیل گفتار به نوشتار بپردازد فبها ولی تا کنون که کسی موفقیتی در این زمینه نداشته است.